Zacht tikkend de tijd verslaan | Berichten over kunst, cultuur, de Achterhoek, de wereld en Mels eigen activiteiten ...
zondag 5 juli 2026
dinsdag 10 oktober 2023
vrijdag 14 juli 2023
Op het nachtkastje | Gerrit Komrij
donderdag 30 maart 2023
De klas van Gerrit
De klas van Gerrit Komrij 👉
maandag 5 december 2022
Ondertussen in PcN | Nijmegen
Nederland kent een diversiteit aan talen en dialecten, maar in een bloemlezing tref je ze zelden. Tsead Bruinja besloot als (voormalig) Dichter des Vaderlands om een inclusieve bloemlezing samen te stellen: De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie.
‘(..) Als zoon van Antillen/Heb ik een boekenkast vol met Nederland/En ben ik het verzwegen bloed in het zand/Vervreemd van mijn eigen eiland,’ dicht Jörgen Gario (UNOM) in Mi Ta perdona. Hij voelt zich een buitenstaander, ook in de poëzie: Nederlandstalige bloemlezingen bevatten vooral geijkte namen als Remco Campert, Ilja Leonard Pfeijffer en M. Vasalis.
Bloemlezingen worden samengesteld op basis van het principe van uitsluiting. Bracht Nederlands bekendste bloemlezer Gerrit Komrij (1944-2012) een bloemlezing uit dan waren alle dichters in rep en roer: 1. Had je de selectie gehaald? 2. Met hoeveel gedichten? (statusbepalend!). Een echte opvolger van Komrij is er niet, althans geen opvolger met dezelfde statuur en gewicht, wat ook iets over de tijdsgeest zegt, waarin een dergelijke autoriteit niet past. De meeste bloemlezingen die de afgelopen jaren verschenen zijn thematisch (liefde, dood, natuur, spoken word, etc.) en zeggen weinig over de Nederlandse poëzie an sich.
Tsead Bruinja (48) keert het selectieprincipe om: dichters die vaak werden overgeslagen of buitengesloten, krijgen een plek in zijn bloemlezing, bestaande uit 101 gedichten uit het Koninkrijk der Nederlanden van 1945 tot nu.
Naast bekende (anderstalige) poëzie van dichters als Astrid Roemer, Michaël Slory, Tsjêbbe Hettinga, Albertina Soepboer en Willem Wilmink, bevat de bundel veel relatief onbekende namen van dichters uit de Antillen, Indonesië en Suriname, maar ook gedichten van Friezen, Drenten, Limburgers en ‘nieuwe Nederlanders’ uit het Midden-Oosten. De meeste gedichten zijn in het Nederlands vertaald.
Verrassende selectie
Het is goed dat Bruinja de oorspronkelijke gedichten naast de vertaling plaatst, want in vertaling wil nog wel eens rijm en metrum verloren gaan, zoals in het gedicht bro (rust) uit 1957 van de Surinaamse Trefossa, pseudoniem van Henri Frans de Ziel, die ook een belangrijke rol in de Surinaamse onafhankelijkheidsstrijd speelde.
Het eindrijm in het oorspronkelijke gedicht is in vertaling verdwenen: ‘(..) vandaag stuwt mijn hart mij om te gaan/tot aan een stille kreek, ver weg (..) als ik ben teruggekeerd zal ik wellicht geworden zijn/, een beetje beter mens,/die kan lachen, slaag kan dragen.’ Een verontrustende slotzin, die tevens uitnodigt om meer te achterhalen over de context waarin het gedicht is ontstaan.
Door de brede selectie is er niet echt sprake van een thematiek binnen de bloemlezing, hoewel huiselijke beslommeringen, arbeid en streekgebonden zaken of taal de boventoon lijken te voeren. Niet alle taal is voor alle lezers te doorgronden, maar dat hoeft geen belemmering te vormen: goede poëzie biedt wel vaker ruimte voor interpretatie.
Dat laat Esther Porcelijn mooi zien in Taal van Tilburg (2013): ‘Iemand ‘liked’ een filmpje op internet./Hamasleider als een natte dweil uit een auto gesleept./Ik trek mijn pèkske aan voor de carnaval, het is een bananenpèkske.’ Er volgt een carnavalstocht door de stad. Ze besluit: ‘Begin ik weer over Hamas. (..) En ik: “mwa, ik begrijp het niet”/En jij: “niet alles is te begrijpen, dènk”/Dan rommel ik in de nootjes/En terwijl jij toekijkt/Vinden we daar onze subtekst.’
De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie is naast een verrassende selectie ook een uitnodiging om opnieuw naar (de Nederlandse) taal te kijken.
De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie: 101 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu
Samengesteld door Tsead Bruinja
Uitgeverij Querido, €22,99
279 blz.
woensdag 9 november 2022
DdA | Achterhoek Nieuws | DICHT | week 45
Vanwege een hemelse trap in bijpassende kleuren vraagt de dichter des Achterhoeks zich uiteraard af wat Gerrit Komrij ervan zou vinden. Hij zou er om gniffelen en opmerken dat de petitieouders kennelijk geen probleem hebben dat de school zijn naam draagt: verlicht dichter, atheïst, vrije geest, Nietscheaan, anti-morele beschouwer van het leven.
Aldus sprak Komrij
Wat ik dat stupide ouderdom nog wilde vragen,
dat onlangs een regenboog de oorlog verklaarde,
is of ze al langer slaven zijn van hun puberblagen
of pas sinds Gerrit Komrij hen ontaardde?
Want wat zou de dichter fier zijn op zo’n legaat,
licht fronsend over die jeugdige vooroordelen,
maar blij dat de wereld nog in domheid vergaat,
toch een verlichte karaktertrek der amorelen.
Wat zou Komrij zich dan hooglijk amuseren:
dat die zedelijk opgedoften der kerkbanken
onwetend hun kroost doen encanailleren
met zijn vrije geest en moralinevrije klanken.
Tenslotte vraagt hij of de trappen kleur blijven
bekennen en of zijn naam nog wel jarenlang
op de gevel van die mooie school zal staan.
Of gaat de vrome koopmansgeest beklijven,
die omwille van een valse vrede doodsbang
Gerrit Komrij weg zal hakken uit het dorp,
als winter weer eens van geen wijken weet.
donderdag 27 oktober 2022
Ondertussen bij molen de Bataaf
De wereld van Wenters
dinsdag 14 mei 2019
Saluut aan Komrij
zaterdag 20 april 2019
Top 100 Winterswijk
Voor de Wenterspop Top 100 zond ik de volgende twee nummers in die een relatie hebben met Winterswijk. Beide staan in de Top 100. Uitzending Eerste Paasdag van 14-17 uur op Radio Slingeland⇲.
vrijdag 21 december 2018
Mangs in de Achterhoek | Geef ons heden ...
Hi hi prachtige intro en aankondigingen in diverse media, 'n hype om van te smullen. En het leverde 'n fraai onderzoek op naar de bron. De betreurde Winterswijkse schrijver Gerrit Komrij beweerde het al, ooit (in de Tubantia van 27-02-1982, om precies te zijn). Hij opperde in een interview met Bill Bilderbeek: "Bij Muiden begint Beieren en in de Achterhoek zit je allang in Oostenrijk." De Wenterse Afsnietsel, ik verheugde me eind vorige eeuw in Varsseveld met de Volksfeesten op de Heuga(-felt) schnitzels van Wim Sloots. Aber da's vorbei, Auf Wiener Schnitzel maar weer! Wenters is the place to be! In Dörkum legt ze alleen moor eier! Misschien heeft Bernhard Harfsterkamp nog wel 'n mooi recept in de aanbieding.
woensdag 5 juli 2017
En de boer hij ploegde voort | Saluut Gerrit Komrij
vrijdag 9 september 2016
Mongs in Wenters
Speciaal voor deze tentoonstelling zijn hedendaagse auteurs uit het Nederlandse literaire veld uitgenodigd om te reageren op de kunstwerken. Deze auteurs, waaronder Jan Mulder, Maarten Inghels, Joke van Leeuwen en Hélène Gelèns, leveren een bijdrage in prozavorm of poëzie en hebben allen een bijzondere band met Komrij. De verhalen zijn te beluisteren op de audiotour en worden daarnaast uitgebracht als ansichtkaartenserie. Naast de permanente tentoonstelling met het vroege werk van Mondriaan biedt Villa Mondriaan altijd een podium aan vernieuwers van deze tijd. In het Paviljoen voor Moderne Kunst zullen de werken van Irakese fotograaf Rehaab Al Khazraji tentoongesteld worden, die met zwart-wit portretten van voornamelijk familieleden en bekenden de ware aard van mensen poogt te laten zien. Ook zullen hier de werken van Achterhoekse kunstenaar Erik Klein Wolterink worden laten zien. Met zijn fotoserie ‘Terug Thuus’ (2010) en zijn filminstallatie ‘Gemengd Bedrief’ (2015) blikt hij terug op zijn herinneringen op de boerderij. Hij speelt in zijn fotografie met het verstrijken van de tijd en de veranderende omgeving. Klein Wolterink heeft zich laten inspireren door de nieuwe tentoonstelling en speciaal voor Villa Mondriaan een nieuwe film gemaakt, genaamd ‘Weg van Wenters’ (2016), waar ook een beperkte oplage kunstenaarsboekjes (leporello’s) van verkocht zullen worden.
Zie ook:
woensdag 30 maart 2016
Gerrit Komrij 72
maandag 12 oktober 2015
1e Gerrit Komrij-week
donderdag 1 oktober 2015
Column Hans Mellendijk | Pàng
maandag 13 juli 2015
Ondertussen in Winterswijk | 1e Gerrit Komrijweek
Bernhard Harfsterkamp heeft brekend nieuws, er komt een 1e Gerrit Komrij week in Winterswijk. Eerste want het ligt in de bedoeling dat, ...
Hier alvast een passend filmpje van Hermi Hartjes, m.m.v. Bennie Amting (voordracht) en Wouter ten Pas (montage).
maandag 18 mei 2015
Enghuizen bezocht door vandalen
Zie hier meer schade>
dG 19 mei 2015 | Vandalen vernielen kunstwerken op kunstroute Enghuizen
maandag 30 maart 2015
Gerrit Komrij 71
Saluut aan Gerrit Komrij door Hermi Hartjes met medewerking van Bennie Amting en Wouter ten Pas, montage.
zaterdag 14 maart 2015
DdA
DICHTER des ACHTERHOEKS: Wel grappig om te zien wat ik er twee jaar geleden over schreef: Bij de opvolging van Henk Beunk de eerste Dichter des Achterhoeks worden Achterhoekers zelf uitgenodigd dichters voor te dragen. Daaruit zal een jury vijf kandidaten nomineren die uitgenodigd worden om twee gedichten te schrijven. Eén gedicht betreft de actualiteit en een eigen werk. Twee jaar geleden diende men drie gedichten aan te leveren, één de Achterhoek betreffende, één over de actualiteit en één ongebonden werk. Ook brandt men zich niet meer aan de geografische grenzen. De dichter mag overal vandaan komen. Als hij maar een binding denkt te hebben met de Achterhoek, aldus Gerco Mons, de initiatiefnemer van de Gelderlander. Zie hieronder zijn reactie op een vraag daarover op Facebook:
- Gerco Mons Inclusief Montferland. Dat is althans onze voorkeur. Elke grens is arbitrair, elke keuze is arbitrair, elke regel is arbitrair. Overigens wordt dit keer niemand bij voorbaat uitgesloten, dus ook de briljante poëet niet die vanuit Limbabwe onze Achterhoekse actualiteit van lyrische commentaar wenst te voorzien. Het uiteindelijke verdict is aan de jury.
en dat weer n.a.v. een vraag van een andere reageerder
die zich afvroeg of Wim van Til zelf geen geschikte kandidaat zou zijn.
"Hans Mellendijk Ja Wim van Til dat vroeg ik mij ook af. Mooi van gepaste afstand vanaf de overkant van de Waal over het Liemerse heen en terugkijken op de regio Achterhoek. Want dat is het gebied begrijp ik uit de papieren krant. De bestuurlijke 'eenheid' Regio Achterhoek (dus geen Montferland meer want uitgetreden?) Kan Gerco Mons daar duidelijkheid over verschaffen?
Wim reageerde daarop met;
- Wim van Til Juryleden zijn uitgesloten voor de kandidering
Verder bleef alles ongeveer hetzelfde. En volgens Wim van Til barst het in de Achterhoek nog steeds van talent maar zijn de dichters te bescheiden. Ik ben zeer benieuwd hoeveel voordrachten men zondag kan tellen dan moeten de aanmeldingen binnen zijn.
Mocht dat tegenvallen dan weet ik wel een gedroomde kandidaat, zoals ik dat al eerder deze week schreef in de rubriek De Parkdichter van het DRU Industriepark-weblog. Lees hier meer>
Onderstaande tekst schreef ik twee jaar geleden in de columnserie Door Achterhoeks Ogen erover:
Pro deo | Hans Mellendijk, de Gelderlander 23 maart 2013
De dichter in mij slaat met belangstelling de pagina open. Vol verwachting lees ik over het, ook al via Twitter daags ervoor aangekondigde, initiatief. Wim van Til van het Poëziecentrum pluimt het aanwezige talent. Maar het zou te bescheiden zijn.
Zou het niet kunnen zijn dat in de Achterhoek de streekdichter al jaren gecamoufleerd existeert? Het verschijnsel zich verstopt heeft als Ben Jolink of Hans Keuper? Zijn deze succesvolle vertolkers van het streekgevoel niet de moderne opvolgers van de dichter Staring? En ze lijken me nu niet bepaald bescheiden in hun optreden. Toch? Aan het eind van het artikel blijven mijn ogen haken achter de opmerking: “de gedichten moeten in principe in het Nederlands geschreven zijn”. Dan zakt mi-j de bókse af. En met mij van veel andere dialectsprekers, hoor ik daags erna als ik Keuper in de kleine zaal van Amphion voor het laatst samen met anderen zie broezen. Uit Twittercontact met de redactie blijkt dat ik het verkeerd gelezen heb. De dichter mag als de actualiteit erom vraagt het dialect inzetten. Maar toch. Blijkbaar zijn er meer onduidelijkheden, donderdags erop worden er vijf weggepoetst.









