Luxor Theater en Stichting Henrick Baderorgel presenteren hun jaarlijkse stille film met orgelbegeleiding door Berry van Berkum.
De Russische Revolutie van 1917 had een grote impact op de filmproductie. De censuur uit het tsarentijdperk verdween en het duurde even voordat de Communistische Partij volledige controle bezat over wat er gedistribueerd mocht worden. In de tussentijd was er een behoorlijke mate van vrijheid.
Het sigarettenmeisje van Mosselprom, van regisseur Joeri Zieliaboezjki, een film uit 1924, is een product van die vrijheid. Een groter contrast met Eisensteins iconische revolutieklassieker Pantserkruiser Potemkin van één jaar later is niet denkbaar.
Het sigarettenmeisje van Mosselprom is het verhaal van de jonge Zina, een sigarettenverkoopster op straat (Mosselprom was de Moskouse plattelandscoöperatie voor consumentenproducten) die wordt ‘ontdekt’ door een filmploeg en het hof wordt gemaakt door drie aanbidders: een stuntelige accountant, een charmante cameraman en een Amerikaanse zakenman die ‘haute couture’ naar de Sovjet-Unie brengt.
Het sigarettenmeisje van Mosselprom, aangeprezen als ’s werelds eerste romantische komedie, biedt een zeldzaam en intrigerend inkijkje in het leven in Moskou van honderd jaar geleden, samen met een beeld van hoe gewone Russen zichzelf zagen en hun voorzichtige nieuwsgierigheid naar Amerika. We zien het Rode Plein, volgepropt met trams, handkarren en paardenkarren, met de beroemde Sint-Basiliuskathedraal op de achtergrond, en woonwijken die laten zien dat de Russische hoofdstad na de revolutie nog volop in ontwikkeling was: vervallen pensions staan zij aan zij met nieuw gebouwde filmstudio’s langs brede, stoffige boulevards.
Ideologisch geschoolde critici waren geschokt dat het publiek de voorkeur gaf aan komedies die volgens ‘kapitalistische normen’ waren gemaakt, in plaats van het verhaal van een jongen die een meisje op een tractor ontmoet en verliefd op haar wordt wanneer ze een medaille krijgt voor het oogsten van 50 ton aardappelen. Maar het publiek trok haar eigen plan en maakte van Het sigarettenmeisje van Mosselprom het grootste kassucces van de jaren ’20.
Joelija Solntseva
Speciale aandacht verdient hoofdrolspeelster Joelija Solntseva (1901-1989), die in 1924 als 23-jarige de grote publiekslieveling van Rusland werd met twee films die allebei klassiekers wer-den: de sciencefictionfilm Aelita: Koningin van Mars en dus Het sigarettenmeisje van Mosselprom.
A Star was Born, zou je denken. Maar het liep anders. Joelija Solntseva zou haar dagen niet vóór maar achter de camera slijten. Nadat ze in 1928 de Oekraïense filmregisseur Oleksandr Dovzjen-ko ontmoette, met wie ze een jaar later trouwde, gaf ze het acteren eraan en werkte ze als regis-seur bij de studio’s van de Oekraïense Filmadministratie, de Moskouse filmfabriek Sojoezkino en de Kievse filmfabriek. Eerst samen met haar man, na zijn dood (in 1956) alleen.
Op het filmfestival van Cannes in 1961 won Solntseva de prijs voor Beste Regisseur met haar film Kroniek van de vlammende jaren. Ze was daarmee de eerste vrouw die deze prijs in ont-vangst mocht nemen. En het duurde 56 jaar, voordat ze, in 2017, gezelschap kreeg Sofia Coppola, die als tweede vrouw deze prijs won voor haar film The Beguiled.
Op 6 september luisterde deze dichter in de Oude Helena Kerk in Aalten naar een bijzonder concert. Wilma Pastors zong ‘Van hart tot hart!’ Omdat liefde alles overwint.
Leven in liedjes
nieuwsgierig en gastvrij fietste ze het dorp uit op weg naar nieuwkomers ze kreeg een blik naar buiten en een gitaar in handen voor een blik naar binnen
daar ligt de goudmijn die van haar alleen is soms moeilijk te verteren steeds dieper gaat ze muziek is een manier om te kunnen vertellen
ze zingt haar leven wat op haar pad kwam maakt haar wie ze is muziek is haar adem haar stem brengt melodie in woorden op gitaar
als altijd de vertrouwde basis waarop ze weer leerde lopen waar ze eindeloos kon repeteren waar ze haar leven laat klinken
en ze weet ik ben jou jij bent mij meer één dan anders
Dat je je maaltijd niet meer kunt betalen, is op zichzelf bepaald geen schande: elk van ons kan op dat punt belanden – het euvel is een bureaucratisch falen. Want, zoals wijlen een wethouder zei, toen de Voedselbank destijds begon: In een rechtvaardige maatschappij zou dit niet nodig zijn. Maar ook zei hij dat het klaarblijkelijk niet anders kon: in theorie zijn alle inwoners gelijk, iets wat politici vanzelfsprekend weten; toch groeit de afstand tussen arm en rijk. Vrijwilligers maken van theorie praktijk: de Voedselbank biedt solidariteit en eten.
Na de opening ging ik namens de krant op visite bij een Voedselbank-klant. Had mijn jas nog maar net uitgedaan, kwam zij al met een worstenbroodje aan. Worstenbroodjes zijn niet mijn favoriet, maar dat zei ik haar natuurlijk niet – ze was in haar huis met zo weinig spullen blij dat ze eindelijk haar maag kon vullen en ook gastvrij die van een gast erbij. Na één hap vroeg ze glimlachend aan mij: Is het lekker, zal ik je er nòg een geven? De Voedselbank bracht geluk in haar leven, dat proefde je aan alles. En, heel eerlijk: het worstenbroodje smaakte heerlijk.
Ode aan de vrijwilligers en klanten van de Voedselbank, die twintig jaar bestaat.
Deze dichter plant haar vakantie vaak in het najaar of de winter. Dat maakt dat ze nu nog wat heeft om naar uit te kijken, maar ook dat ze veel luistert naar wat iedereen al gedaan heeft.
Nog tegoed
De vakantie is voorbij en iedereen is begonnen We willen weer beginnen met de wekelijkse meeting! Een opstartvergadering en dan de volgende plannen? Hoe was jouw vakantie, waar ben je geweest?
Scholieren zitten al weer een week of wat ’s ochtends op de fiets En studenten zijn weer de drijvende kracht achter de OV-druktes Woon-werkverkeer en files op de snelweg duren weer langer Iedereen vraagt of je nog wat leuks gedaan hebt
Ik plan mijn vakantie nooit meer in oktober Alle anderen opgeladen en klaar voor de start En ik wacht, wacht, wacht tot halverwege het najaar Kan alleen denken aan de vakantie die nog komt
Het voelt een beetje alsof ik nog op mijn nagerecht wacht Terwijl de rest alweer bezig is met wat ze morgen gaan eten Maar ergens is het ook wel fijn, dat vooruitzicht van vakantie die nog komt Dat ik nu alles weer opstart, meelift in de flow van het beginnen En straks gewoon weer in kan stappen
Het is een beetje tweeledig Ik moet accepteren dat iedereen weer een drijfveer heeft gevonden na hun vakantie Dat alles weer begonnen is, iedereen weer op pad Dat de hele wereld weer druk is
Maar ook dat het elk jaar zo voelt en zo gaat Oktober is nu nog ver weg Maar straks, als het weer donker en kil is Heb ik de verse herinnering van vakantie om naar terug te kijken
De reünie van de klas van toen Het seizoen des heren weet ik veel Ik was er niet bij Ik kon niet Ik kon het niet
Sommigen zijn bij me gebleven Dichtbij of verder weg Anderen duiken nog weleens op In een hoekje van mijn hoofd Bij sommigen is het alleen maar O ja, die bestaat ook nog Of niet meer
Ik hou niet van reünies Van weet je nog je was erbij Hou niet van oude foto’s Oude filmpjes Of hou er misschien te veel van
Ben ook bang voor het schoolgebouw Of ik er gisteren nog was De geur van linoleum Die toen al oud was De te scherpe echo Van de eerste deur die dichtsloeg
Denk weleens terug aan toen ik met jou terugdacht Wat we hadden kunnen hebben Wat er geweest zou zijn Als de wereld er niet tussenkwam Elk glas was goed voor een cliché
Hij zal er ook wel zijn geweest Over hoe hem alles wel gelukt is Maar dat zien we elke dag online Zonder filter nog
