In herinnering Jan Opdam | 6 mei 1945 - 14 maart 2022

Afgelopen woensdag bereikte mij het trieste nieuws dat Jan Opdam maandagavond j.l. uit de tijd is gekomen. Of zoals het op de rouwkaart staat geschreven: 'Jan is door de poort van de dood gegaan.' 

Gisterenmiddag in Het Koelhuis te Zutphen namen we afscheid van Jan Opdam 👉 in de uitvaart met het rituaal van de Christengemeenschap 👉. We hebben hem in de dienst in overdrachtelijke zin en daarna letterlijk begeleid in zijn reis naar het licht. 

Jan Hermanus Opdam werd geboren in Amsterdam op 6 mei 1945. Ik ken hem vooral als de grote inspirator en initiatiefnemer die ruim twaalf jaar geleden het Dichterscollectief De Omsmeders uitnodigde om poëzie toe te voegen aan en op de KunstWandelRoute Hummelo. Het bericht kwam voor mij niet geheel onverwachts. Hij gaf een jaar geleden aan, helemaal af te zien van werkzaamheden voor de KunstWandelRoute, daar de vijf jaar geleden geconstateerde ernstige ziekte hem-nu dan toch- teveel verzwakte. Zijn idee, dat uiteindelijk resulteerde in de poëzie-installatie Dwaallust en dat hij met Marijke Schellekens en mij uitwerkte en waarvoor een dertiental dichters van De Omsmeders in de winter van 2019-2020 een cadavre exquis hebben geschreven zal het laatste werk van ons gezamenlijk zijn dat we tussen Pasen en Pinksteren op de aanstaande KunstWandelRoute gaan zien. Dries Olthof heeft Jan zijn idee verder vormgegeven. 

Aan het eind van de uitvaart kregen de bezoekers een bundeltje met gedichten van hem met even prachtige bijpassende foto's van zijn werk, overhandigd. Emilie Opdam-Wahlen had mij vorige week gevraagd gepast werk van hem daarvoor te selecteren uit de Enghuizer dialogen. Zie hier meer 👉 

ZAAIER

 

De droom ontkleedt zich tot naakte waarheid.

Haar kale takken omarmen mij.

Niet over de dood fluistert zij.

Ze zingt over zaad dat sterft tot leven.

Jan Opdam

2019 | Slotwoorden bij de het KunstKlinkfestival ter afsluiting van de 20ste KunstWandelRoute Hummelo 

2018 | Rabarber, rabarber, rabarber ...

2017 | KunstWandelRoute Hackfort | Hemelpoort | Jan Opdam

2019 | KunstWandelRoute Hummelo | 0pbouw poëziecarrousel | 2019

Böse Menschen haben keine Lieder

Herman Finkers | stem voor cultuur 

Cultuur in Actie! was in juni 2020 een nationale keten-demonstratie waarmee aandacht werd gevraagd voor het belang van de culturele sector. Omdat verzamelen op het Malieveld toen niet mogelijk was gebeurde het middels een live stream.

Van 30 mei tot en met 5 juni, 12 uur per dag, werden geluiden uit de sector verzameld die samen één luide stem vormden. Een stem die opkwam voor cultuur. Met als doel: bredere financiële ondersteuning vanuit de politiek én zorgen voor bewustwording dat cultuur geen vrije tijd is, maar van levensbelang. En dat is het twee jaar later nog steeds. Ha'k zo gedacht.

Zie en luister ook hier 👉

En wat is de betekenis van Böse Menschen haben keine Lieder? 👉

Meer Johann Gottfried Seume hier 👉

Ondertussen in de Oude IJsselstreek | de uitslagen

Toen ik gisterenavond, of eigenlijk vanmorgen tegen half drie mijn bed opzocht was dat met het idee dat mijn partij een zetel had verloren. Toen ik even na half acht wakker werd keek ik snel naar de definitievere uitslagen in de diverse kranten en constateerde dat de PvdA in mijn gemeente na enig, voor mij niet te volgen, cijferwerk (een kwestie van: " + + en - -  " volgens een vriend op Sinderen ;- ) stabiel is gebleven. 

Mwaah, toch niet slecht met al die concurrerende afgesplitste lokale partijen die voor het eerst meededen. 

De DorpEnPlattelandBeweging kwam -voor mij onverwachts- uit het niets en kreeg evenveel zetels. Een knappe prestatie, waarmee ik mijn buurman die op hun lijst stond, voor het slapen gaan, van harte heb gefeliciteerd. 

NRC | 07:38

Zie ook: de Gelderlander 17-02-2022 |Lokaal Belang blijft machthebber in Oude IJsselstreek nieuwkomer Dorp en platteland beweging stormt als tweede partij de raad binnen 👉 

Mijn vriend Jan Zappeij 👉  die met zijn Berkellandse Burgerpartij 👉  in de gelijknamige gemeente voor het eerst meedeed is goed voor één zetel. Toch wel teleurstellend als je hoopte op vier zetels. 

Zie ook: Tubantia 17-02-2022 |  OBL grote winnaar verkiezingen in Berkelland fors verlies voor gemeentebelangen 👉  

Lees (premium, betaald dus) ook dG 17-03-2022 | Bert Scheuter | Eigen schaduwen lelijke of voorbeeldige democratische obstakels 

Het is zó triest om van iemand te horen die niet meer kan aanhaken bij het democratisch proces, een van de belangrijkste bouwstenen van samenleven. De trend dat burgers zich afkeren van het democratisch idee suddert voort. 👉. 

Bij 't ouder worden, de terugblik donderdag

Foto: Hugo Jaartsveld | Wenen | Schönbrunn | Sisi-spiegel | Hugo Jaartsveld, Jan Zappeij en Hans Mellendijk | zomer 1975.

Lijstduwen en stemmen maar ...

Ja, er kon eergisteren en gisteren of je kunt vandaag nog op mij stemmen. Tenminste als je in de gemeente Oude IJsselstreek woont en de stemgerechtigde leeftijd hebt bereikt. Ik heb me door Bert Scheuter laten verleiden. Ik ben gegaan voor wat men noemt het lijstduwen: ik sta op 17 en Bert op 28. "Ben je van de stoeptegel of van de stip aan de horizon?" Willie is van beide en ook niet verkeerd ze gaat voor samenwerking. 

Dus direct op de lijstaanvoerder Willie Oort 👉 stemmen is wat mij betreft net zo handig. 

Of op John Haverdil 👉  ook niks mis mee.

Kandidaten lijst 3 | resp. plaats 17 en 15.

Zie hier meer> 

Of op een andere partij naar je gading natuurlijk. Door de versnippering -maar of we dat moeten toejuichen durf ik te betwijfelen- is er keuze genoeg. Neem in ieder geval de moeite en ga naar het stemlokaal en duw het ingevulde stembiljet in de stembus. Laat je stem niet verloren gaan!

DdA | Achterhoek Nieuws | DICHT | week 11

Hans Mellendijk 👉

Een woedende Eunice stak op en binnen een week volgde het woeden van de wereld. De dichter zocht naar antwoorden. 

Op zoek naar antwoorden in de wind

Zittend op mijn gemak de zonden overdenkend

een hels kabaal van dansende kliko’s in de wind

dacht ik te horen. ‘kHad ze toch binnengehaald?

Nog snel een ansicht op de post doen -tegen de

stroom van te voren opgelegde regels van Eunice 

in- zie ik hem liggen. Onze paardenkastanje met 

majestueuze kroon is horizontaal over de straat, 

voor mijn deur geveld. Verbazing, verdriet alom.

Dat alles goed is afgelopen ook. Vraag me af wat

-de oude bard indachtig- het antwoord zal zijn?

Is het ’n vermaning van Eunice Newton Foote?

Klimaatkenner van ‘t eerste uur, de opwarming

van de lucht mat zij voor ‘t eerst. Broeikaseffect.

Een week later, laat het gebeurde zich duiden.

Na de opwinding -in een droom, een stilte in 

een glas water- 't woeden van de wereld volgt.

Mondkapjesbevrijdingsdag wordt niet gegund. 

Jeukwoordenbingo volgt. Posters, verschijnen 

in de straten, die een feest zouden moeten zijn. 

De in onze zielen diepgewortelde democratie

-nu de storm is gaan liggen- in beeld brengen.

Slagvaardig en betrokken op de kaart zetten. 

De glazen bol met een pakket aan maatregelen

in een groen containertuintje de versnippering.

Nuchter en eerlijk! Onontbeerlijke slogans uit 

de hoed van de lokalen getoverd. Boer, burger

en broers komen als bondgenoten uit ‘t niets. 

Gezond verstand en platteland? Kamerbrede 

naoberkracht te koop en boter op mijn hoofd.

Verweesde leuzen vallen in het niet bij het verdriet

een stedentrip hier vandaan. Kyjiv heel dichtbij.

In de tuin rest inmiddels een stervormige stobbe.

Hoeveel jaarringen nog voor de vrede is hersteld?

Stukjes taalergenis in Zwolle

Ik snap de bedoeling, informatie verlenen over stadsvenieuwing in een kwetsbaar historisch centrum. Maar omdat nu met dat verschrikkelijke jeukwoord "'n stukje" te doen. #jouwstukjezwolle.nl 👉

Over het plezier van drekfietsen

Drekfietsers uit Doetinchem

Over het plezier om op een All Terrain Bike door de natuur te rossen schreef Bert Scheuter 👉  in december 2000 al een column in het Gelders Dagblad. Hij introduceerde daar, naar mijn weten voor het eerst in Nederland, de benaming drekfietsen voor desbetreffende tweewielers. In Doetinchem bestaat inmiddels een club die de naam drekfietsers voert. Al googelend kwam ik in Limburg drie meldingen van drekfietsers tegen. 

Zie hier de eerste, een kennisgeving uit 2015👉

Zie hieronder uit de Achterhoek 350 reeks, in Berts column-bundel Zo bezien zijn relaas daarover:  

Ook deze schitterende bundel met columns is nog in de handel o.a. 

bij uitgeverij Fagus👉 of hier👉 of daar 👉

Recentere columns in de Gelderlander van Bert over het fenomeen 'drekfietsen' hier 👉 en daar 👉 

Stemmen maar

'Het rode gevaar' uit de Oude IJsselstreek | stem lijst 3 

Mels muziekmozaïek

 

Don't Feed The Animals | Fay Lovsky | 24-04-1983

Ontwerpfout Corona zelftester

Toen ik de COVID -19-zelftester vorig jaar voor het eerst gebruikte schrok ik wel even. Het streepje bleef hangen bij C. Dus ik dacht dan ben ik positief bevonden. Niets is minder waar. Het staat voor 'control'. Een ontwerpfout mijn inziens. Dat vindt de Volkskrant 👉 ook zag ik.

Onderweg naar Morgenland

De energietransitie eenvoudig uitgelegd.

Bermpoëten

In Het Daghet tussen de coulissen recenseert de schrijver de bermpoëten die in 1999 ook al protesteerden tegen de voorgenomen Noordtak van de Betuwe-lijn.

Bermpoëten

Bent u het slenteren langs de meubelboulevard in Zevenaar en het paaseieren zoeken in de Tuincentra beu. Mocht u met de Pasen na het ritje naar de wegwerpmeubelgigant in Duiven nog iets anders willen, dan kunt u nog mooi even de nieuwste Achterhoekse bermtoeristische route meepakken. De Bermpoëzieroute. Met z’n allen gezellig in de file. U start in Doetinchem op de A 18 en rijdt dan richting Varsseveld, en volgt de Twenteroute tot Heelweg-Oost. Daar keert u zich -na eventueel een kopje koffie bij de Radstake - en rijdt weer terug naar het startpunt. De attractie begint bij het bord met de regels: Spoorweg/Natuurweg. Deze ogenschijnlijk eenvoudige tekst zou het in een dichtbundel met moderne natuurlyriek, met veel wit erom heen en met als titel Panta Rei, niet slecht doen. Klankovereenkomst doet mijn gedachten wegdromen naar de sporen van een paddestoel die de natuurlijke weg volgen en pluisjes in de wind. Alles stroomt, de eeuwige kringloop. Het is echter de voorbode van verzetspoëzie die in Nederland zijn weerga niet kent. Die als men eenmaal de Bielheimerbeek is gepasseerd op de Gaanderhei echt een aanvang neemt. 

Hoe dichter men Varsseveld nadert hoe meer protestborden de bermpoëten uit de grond hebben gestampt: Geef Netelenbos de zak/Hier geen Noordtak. Wij gaan door/Hier geen spoor. 

Calamero-effect in: Al zijn we klein/We vechten tegen de trein. Niet alleen in Sinterklaas-of Meiboomrijm maar ook als hij in het nauw is gedreven wilde dichtader bij de Achterhoeker rijkelijk vloeien… De buurt ontspoord/Als de Noordtak scoort. Spaart mens en dier/Geen spoorbaan hier. Door die kunsten van die Haagse luizen moeten wij straks verhuizen. Oplossende opwelling in: Laat de trein maar varen.

Een variant op het begindicht: Snelweg/Spoorweg/Natuurweg maakt het de niets vermoedende toerist nu wel duidelijk dat er meer aan de hand is. Herhaling is een stijlfenomeen in het strijdkretenlint: Hier moeten koeien grazen, geen trein razen wordt afgewisseld met: Liever koeien gegraas/dan om de zes minuten treingeraas. Taalvernieuwing vinden we in de regels: Noordtak/Stoortak, Moordtak en Waanbaan. De regel De berm is zo schoon als U hem achterlaat, lijkt er bij te horen. Maar deze tekst slaat op de bermpoeten die na hun aangenaam verpozen bij het stoplicht, de schillen en de dozen in de berm laten. We bereiken nu het middenstuk van de litanie. De spreuken worden heftiger. Na een rood besmeurd Stop De Moordoosttak en een raadselachtig bord met een geschilderde V2-raket en de tekst: VIV-statue/Wilkommen in das Ruhrgebiet volgt bermvervuiling van een zieke geest: Door Varssevelds bloed wordt Randstad gevoed. In tijden van Kosovo waarin men praat over sneuvelbereidheid, een minder geslaagde regel. Klinkt wel erg naar Blut und Boden. Snel verder. Onritmische regels als Varsseveld heeft geen trein besteld. Den Haag gaat over lijken Maar wij zullen nooit wijken eisen de aandacht op. De volksmond spreekt in: Uilenhof, de Brie wil die trein nie. En Maak ons geen gein we willen geen trein. Radeloosheid wordt verwoord: We zien door mevrouw Netelen het bos niet meer. Hartverscheurend het In memoriam /Heden overleden Heelweg-Oost en West /Trein krijg de pest! Een mooi voorbeeld van concrete poëzie tussen Heelweg-Oost en Varsseveld. Eenzaam in het landschap een spoor geschilderd met als bielzen de woorden: Nee, nee, nee. 

Nu maar hopen dat dit late Paasoffensief zoden aan de dijk zet.

De Gelderlander 3 april 1999