woensdag 21 maart 2012

Ondertussen in Arnijm | vriendschap en andere ongemakken


Ondertussen in Antwerpen | M HKA

Foto's: © Hans Mellendijk | Beeld: Märkische Heide - Anselm Kiefer>

Ik bezocht in februari ook het altijd weer sympathieke M HKA aan de Leuvenstraat te Antwerpen. Mooie herkennismaking met de moderne klassieken bij Spirits of Internationalism. Een Kiefer op aanraakbare nabijheid, ik moest me bedwingen om het niet met mijn vingertoppen te beroeren. Wat een adembenemende tactiele ervaring. Een aanrader.


Lees ook: Heidesmid herbezocht - Hans Mellendijk>

dinsdag 20 maart 2012

Lente | De verlichting


Dan eindelijk 0m 6:14u. de lente. 'k Kan me niet herinneren dat ik er ooit zo naar verlangde. 'tZal met mijn chronische bronchitis te maken hebben. Want dat werd na een longtest geconstateerd, vorige week maandag. Nadat ik me toch maar eens na de derde algehele ongesteldheid dit jaar, 'dun op de mest' gecombineerd met vooral aanhoudende hoestbuien, me voor nader onderzoek naar het huisartsencentrum begaf. 


De longcapaciteit is niet die het zou moeten zijn in verhouding tot mijn gewicht en lengte. "Meer bewegen, afvallen, Mellendiek!" hoor ik mezelf zeggen. Het zwemmen weer oppakken en wandelen. Helemaal verbaasd ben ik niet want het Middewinterstappen afgelopen winter viel me ook al zwaarder dan ooit. Bij de apotheek kreeg ik een inhalator mee met een maanddosis  Respimat®  In de morgen twee pufjes (twee inhalaties tiotropium) dienen me verlichting te geven. Vol goede moed en lucht de zomer tegemoet.

zaterdag 17 maart 2012

Meanwhile U.S.A | Tomatobama


Uit de oude doos | Kei


Kei

Fietsend langs de Paasberg herken ik haar al van verre aan het in de pinksterzon glinsterende en in de meiwind wapperende witgrijze haar. Dr. Marja Wybenick. Streekhistoricus. Gekscherend ook wel streekhysterica genoemd, omdat ze zich ooit in een recent verleden, eind vorige eeuw, liet vastketenen aan de wereldberoemde Wooldse zwerfkei. Ze verschafte door deze actie landelijke bekendheid. Ze protesteerde hiermee tegen een gerucht. Er was toen sprake van dat dit populaire stukje geschiedenis weer terug in de grond gestopt zou worden. Drie dagen later heeft men een volkomen uitgeputte Dr. Wybenick moeten bevrijden uit haar benarde positie, nadat was gebleken dat het gerucht was ontstaan doordat iemand na afloop van een bruiloft onder Henxel zijn fantasie de vrije loop had gelaten. "Poh; wie protesteert d’r now tegen ’n geruch!" was het nuchtere commentaar van de geruchtverspreidende man. Ik zie de krantenkop weer voor me.


Ook staat ze bekend om haar uitgebreide verzameling Delfts blauwe tegeltjes. Een heel bekende is de tegel die het cd-boekje van Boh Foi Toch, ‘Veur pauwen en poeten’, siert. Een verloren gewaand meesterwerkje van Anthony van Versneveld uit het jaar 1669, voorstellende een trotse pauw naast een vrolijk springend varkentje, op een eilandje. Het tegelmuseum in Otterlo keek er met jaloerse blikken naar. Onlangs gaf de op leeftijd zijnde wetenschapster genereus haar gehele tegelcollectie cadeau aan het Veluwse museum.
Ik zie haar moeizaam bukkend in een weiland, aan het graven. Ik stap van mijn fiets af en loop naar haar toe. Dan krijgen haar slechtziende ogen ook mij in het vizier. “Dag Hans, alles good met ow?” “Jao, jao ’t geet weer helemaol paletti. Maor met ów dan, wat bu’j daor toch an ’t doon?”. Marja vertelt enthousiast over haar zoektocht naar de ‘Wischkei’. “Jao, ik heb wat met keien, zoals i-j wel zölt wetten.” Ik glimlach en luister verder. Dat hier de ‘Wischkei’ begraven zou moeten liggen. Een grondig onderzoek in de archieven van het Wissche gemeentehuis leverde dat als resultaat op. In de weilanden bij het kasteel Wisch achter de Paasberg zou de kei begraven liggen. De kei die een belangrijke rol speelde bij de bereiding van de goddelijke drank.

De steen, die als een stop diende voor de enige bron met het helderste en allerzuiverste water dat zich in het stroomgebied van de Olde Iessel bevond en beheerd werd door de heren Wisch, verder de aanwezigheid en de eigenheid van een bijzonder soort turf uit het Aaltense Goor droegen mede zorg voor het ontstaan van de wonderlijke drank, dat we nu nog als Whisky kennen. 

Het werd in vele tientallen kleine familie- of dorps distilleerderijtjes vervaardigd en in de eigen omgeving gedronken. Men heeft tot nu toe altijd gemeend dat de soortnaam van het Keltische 'Uisge Beatha' -hetgeen levenswater betekent- zou komen. Via de verbasteringen 'Uisge' (spreek uit: wieske) en 'Usky' zou de naam Whisky ontstaan zijn.

‘Maar niks is minder waar!” vervolgt de dokter in de streekgeschiedenis. “Als ik de kei vind, dan is het voor honderd procent zeker dat de naam afkomstig is uit deze contreien.” “Maar waarom is van die nijverheid niks meer overgebleven” vraag ik haar met een kritische blik. “O, dat is ook een mooi verhaal. Je weet dat het rijpingsproces heel belangrijk is, bij de bereiding van whisky. Dat dient te gebeuren op eikenhouten vaten. Daar waar ook sherry in gerijpt is. Gedurende dit proces krijgt de Whisky ook z’n houtkleur. De heren Wisch droegen daar ook zorg voor. Op een gegeven moment kwam er een eind aan de import van sherryvaten.

Het schijnt dat toen iemand uit Etten ergens had gelezen dat aletonnen ook geschikt zouden zijn. Niet begrijpend dat hier -op z’n engels- biervaten bedoeld werden, gebruikte men vanaf dat moment giervaten. Het liep toen snel bergafwaarts met de afname en productie van het levenswater. Grote armoede onder de bevolking volgde, het oude volksrijm: ‘In Etten is niks te vretten, in Terborg wat, in Varsseveld zat.’ verhaalt daar nog over. De Schotten, de Ieren en Amerikanen namen het uiteindelijk over. De naam Wischkei verbasterde vrij snel via Ierland in Whiskey, om uiteindelijk als Whisky in Schotland en Canada terecht te komen.”

“Maar dat is groot nieuws. Jammer dat het nu pas bekend wordt. Anders had men de naam Wisch niet zo snel in de afvalbak van de geschiedenis laten verdwijnen.”

Verbijsterd wens ik haar veel succes en vervolg mijn fietstocht onder het Wissche lover.

Hans Mellendijk, de Gelderlander 6 juni 2004, edities Achterhoek

vrijdag 16 maart 2012

Tao in De Moespot


Toch wel weer verrassend om het gedicht op papier gedrukt te lezen. De Moespot het driemaondelijks tiedschrift van het Verbond van Nedersaksische Dialectkringen (het tijdschrift met het meest afzichtelijke omslag dat ik ken. In de 55e jaorgang ook nog eens een keer in afgrijselijke schijtkleuren uitgevoerd, maar ik begrijp dat we daar van verlost gaan worden door een geheel nieuw ontwerp; het geeft de burger hoop). Enfin, in nummer 2012/233 staat mijn gedicht Tao op blz. 22 mooi te wezen in een rustiger binnenwerk van Hendrik Jan Boer.

Tao - Hans Mellendijk>

De toekomst van gisteren | e-reader

Ondertussen in Bredevoort




VAN VOSSENBLOND NAAR CONTRABAS | Boekenweek 2012 in Bredevoort


Rascha Peper deed research voor haar nieuwste boek Vossenblond. Zij ontmoette zo Frits Laarman en leerde zo alles over zijn vak: archeozoölogie. Hij staat dan ook model voor de hoofdpersoon van het boek Walter Tervoort. In hoeverre is fictie en werkelijkheid één vragen wij ons af? U ook?

Rascha Peper is er zondagmiddag 25 maart niet bij, maar René de Zeeuw, boek-handelaar uit Bredevoort, geeft een inleiding op haar werk en zal daarna Frits Laarman ‘ontleden’ over zijn contacten met de schrijfster. Frits Laarman is als archeozoöloog verbonden aan de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Na de pauze is het dan tijd voor muziek. Musicus Wilton Jongmans vertelt over zijn liefde voor de contrabas. Hij speelt al 40 jaar in symfonieorkesten en ensembles. Wilton Jongmans is een geboren verteller over muziek, het orkestleven en de gebeurtenissen op en onder het toneel. Dus een uniek kijkje in het culturele leven van een muzikant.

Literatuur, archeozoölogie en muziek zijn dus de onderwerpen tijdens deze ‘culturele middag’ georganiseerd door de Vereniging Bredevoorts Boek Belang, VVV Bredevoort en de Stichting Bredevoort Kunstmanifesatie (SBK). Iedereen die in het kader van de culturele vriendschap aan wil schuiven, is welkom in Café De Zwaan, Prinsenstraat 7, Bredevoort. Aanvang is 14.30 uur en als het niet een al te groot ongemak is wordt een vrije gift zeker gewaardeerd.