Ondertussen op Sinderen

Foto's: © Rini Scholten

Paasvuur op Sinderen, Kasselderstraat bij boer Tuenter>

Paasclip | Paaslied | Hans Dorrestijn

Zimmerman backwards en nog zo wat varia

Zondagclip | "Weird Al" Yankovic | Bob

Inmiddels Enghuizen, Hummelo

Wilma  Brouwer | Homo humus

Anna Wiersma | Jan Opdam

Foto's: Louis Radstaak

Inmiddels ligt het landgoed Enghuizen gereed om de bezoekers te ontvangen tussen Pasen en Pinksteren. Op Stille Donderdag werd de expositie geopend middels de traditionele eerste wandeling met de deelnemende kunstenaars, dichters en genodigden. 

Ondertussen op Stille Zaterdag

Vanavond na Tenebrae Responsoria in Wijnbergen naar Paaspop te Zieuwent. Ik won twee vrijkaartjes, die kan ik natuurlijk niet laten liggen.

De stille week | stille zaterdag

Tenebrae Responsoria

André van Sabben | Gesualdo’s gezangen

Aan lijden en sterven van Christus heb ik

getracht in de menselijke stem een ontroering

aan te brengen ingegeven door het hart.

De lijdensweg en de dood van

hun Koning dompelt geheel

Jerusalem in diepe rouw.

Dat Hij verrijst na 3 dagen

is volgens de voorspelling

twijfelachtig voor het volk.

Na Zijn graflegging is alles

moeilijk te verwerken, hoe

moet het nu verder.

Het levende water, de oorsprong

van alles, is door Zijn kracht

opnieuw gaan stromen.

Elke hindernis overwint Hij,

zelfs de duivel vlucht.

Twee vrouwen zagen slechts

lendendoeken in het graf liggen,

zij die het leven doorgeven

hebben de dood niet gevonden.

Hun smart wordt omgezet

in hoop, dit gebeuren gaat

hun verstand te boven.

De adem van mensen heeft in

klank en woord, de droefenis over

Zijn sterven, levend gezongen.

  

1.  Sicut ovis | Gesualdo

Sicut ovis ad occisionem ductus est, et dum male tractaretur, non aperuit os suum:

Traditus est ad mortem: Ut vivificaret populum suum. Tradidit in mortem animam suam, et inter iniquos reputatus est. Ut vivificaret populum suum.

He was led as a lamb to the slaughter, and while they treated him ill, he opened not his mouth: He was lead to his death: That his people might live. He gave up his soul to death, and was counted among the wicked. That his people might live.

2. Jerusalem,  surge | Gesualdo

Arise, O Jerusalem, and stand on high; and behold the joy that shall come to you from your God.

3.  Plange quasi virgo | Gesualdo

Plange quasi virgo, plebs mea: ululate, pastores, in cinere et cilicio: Quia veniet dies Domini magna, et amara valde. Accingite vos, sacerdotes, et plangite, ministri altaris, aspergite vos cinere.

Ween gelijk een maagd, mijn volk: Weeklaagt, herders, in zak en as: Want gekomen is de dag des Heren, groot en buitensporig bitter. Gordt u zich aan, gij priesters, en weent, gij dienaars van het altaar, bestrooit uzelf met as.

Helma Snelooper | Levend water

vader

aan de andere kant

in een ander land

was deze beker aan je voorbij gegaan

gif en gram

maar je dronk voor de lieve vrede

en vleugellam,

uitgedroogd, beschimpt en geslagen

hebben je ogen mij gezocht

wilde je wat vragen

heb ik mij afgewend, verblind van angst

om je aanraakbaarheid

kon ik niet met je waken

was ik te zwak om je te dragen

een buitenstaander nam je kruis op

in het laatste licht van de avond

en ik ben een andere weg gegaan,

nalatig

vader

aangespoeld

aan de andere kant

in een ander land

heb ik bedacht dat mijn overvloed aan tranen

jou toch moet kunnen laven

zodat je zult opstaan

zoals je altijd hebt gedaan

bij het allereerste licht

je zult vragen: hoe gaat het, mijn deerntje

en je raakt me aan

als een vader

in de kom van je arm

en vol erbarmen

-want je wilde altijd alleen maar geven-

schenk je levend water

4.  Recessit pastor noster | Gesualdo

Recessit pastor noster, fons aquae vivae, ad cuius transitum sol obscuratus est: nam et ille captus est qui captivum tenebat primum hominem: hodie portas mortis et seras pariter Salvator noster disrupit. Destruxit quidem claustra inferni, et subvertit potentias diaboli.

Our Shepherd is departed, the fount of living water, at whose passing the sun was darkened. For even he was made captive who was holding captive the first man. Today the gates of death and their bars as well our Savior has destroyed. Indeed He has destroyed the strongholds of the underworld and overthrown the powers of the devil.

5.  O vos omnes | Gesualdo

O vos omnes, qui transitis per viam, attendite, et videte: Si est dolor similis sicut dolor meus. Attendite, universi populi, et videte dolorem meum.

O gij allen die voorbij gaat, Wendt uw blik en ziet: Is er een lijden gelijk mijn lijden? Wendt uw blik, al gij volkeren, en ziet mijn lijden.

6.  Ecce quomodo moritur justus | Gesualdo

Ecce quomodo moritur Justus et nemo percipit corde. Viri justi tolluntur et nemo considerat. A facie iniquitatis sublatus est Justus et erit in pace memoria eius: in pace factus est locus ejus et in Sion habitatio eius et erit in pace memoria eius.

Behold how the righteous dies and no one takes notice. The righteous are taken away and no one pays attention. From facing iniquity the righteous is removed, and his memory will be in peace: his (resting) place is in peace and his dwelling place in Zion, and his memory will be in peace.

Dick Molenaar | 

ecce quomodo moritur justus           

als het schor geschreeuwde volk

voldaan zijn brood en pap opzoekt

is het volksvermaak voorbij

het spannend spel gespeeld

die het goede deed

die vriendschap smeedde

sloot ademloos de mond

en boog geknakt het moede hoofd

recessit pastor noster

het licht trekt zich terug           

haar hand strekt zich

en anderen nemen af

het lijf dat leed

brengen in witte wade

maria’s moederkind

naar het woordloos niets

met stenen slot vergrendeld

het licht trekt zich terug

tot in de nacht

hier wordt verdriet

in een verdroogde traan

verbeeld

de wanhoop in muziek

op half verlaagde toon gezet

een hele eeuwigheid

maakt plaats

voor de gebroken tijd

het licht  trekt zich terug

tot in de nacht

tot in de tuin

tot in de grot

en schuilt

 

hier eindigt pijn

en

zal de grote stilte

ook

zoete rustplaats zijn

7.  Astiterunt reges terrae | Gesualdo

Astiterunt reges terræ, et principes convenerunt in unum: Adversus Dominum, et adversus Christum eius. Quare fremuerunt Gentes, et populi meditati sunt inania?

The kings of the earth stood up, and the princes met together: Against the Lord, and against His Christ. Why have the Gentiles raged, and the people devised vain things?

8.  Aestimatus sum | Gesualdo

Aestimatus sum cum descendentibus in lacum: Factus sum sicut homo sine adjutorio

inter mortuos liber. Posuerunt me in lacu inferiori, in tenebrosis, et (in) umbra mortis

Ik ben geteld onder hen die afdalen in de put: Ik ben geworden tot een hulpeloos mens, vrij onder de doden. Zij hebben mij in de diepste put geworpen, in de duisternis, en in de schaduw van de dood.

9.  Sepulto Domino | Gesualdo

Sepulto Domino, signatum est monumentum, volvente lapidem ad ostium monumenti,

ponentes milites, qui custodirent illum.

Having the Lord been placed in the tumb, the entrance was sealed with a rock and soldiers were left to watch over it.

Uit de oude doos | Vergezichten

Vergezichten

Op de herfstige zondagmiddag, een droog moment tussen de regenbuien door, bevind ik me in een select gezelschap dat ter voorbereiding van een beeld- en poëzieproject tussen Pasen en Pinksteren de route verkent op landgoed Enghuizen. Beeldende kunstenaars van Het Web en dichters van De Omsmeders herhalen hun samenwerking van voorjaar 2010, maar dan anders en intensiever. Hoe, dat blijft nog even een verrassing. In ieder geval dienen we plekken uit te zoeken waarmee we iets gaan doen.

Als een kwart van de route gewandeld is, blijft een groepje op een knooppunt van paden en beken staan. Aandachtig wordt gekeken, naar het bruggetje waar men net overheen was gelopen, maar dat nu in ander perspectief een vergezicht openbaart. Hé, is dat niet een spoorbrug? Ik dagdroom stoom, zie een rookpluim. Een trein dendert over het spoor, hoor in de verte ‘Tuuuut, tuuuuuuut …. ‘ Lou ziet de eerste gietijzeren brug voor zich: ‘Coalbrokedale, Wales’. Pieter doet met ‘Kadeng, kadeng’ ook een boon in de pot. ‘Neen, … dat is gejat. Dat is van Guus Meeuwis’, rinkelt Willem een duit in het zakje. De verbeelding kent vele varianten. Ik hoef me er verder niet druk over te maken. De plek blijkt al vergeven. Albert maakt voor de zekerheid toch maar een foto. Het gezelschap loopt gestaag door, af en toe baggerend door de modder. Er vormen zich koppels. Ideeën, adressen worden uitgewisseld. Aan het eind van de middag filosofeer ik in de Krent bij een streekeigen Bockbiertje uit Rha met Lou en Albert over expositievormen. We proosten op de muze, dat ze ons volgend jaar goed gestemd zal zijn.

Met Albert rij ik binnendoor via de Heidenhoek terug naar huis. Langs de Halsche vloed, het Boelekeerlspad. We komen te praten over de verrassende lezing  ‘U bevindt zich hier’ die we beide live misten maar dat in maart wel via het wereld wijde web tot ons kwam. Het plan Radix. En besef de parallellen met het gesprek in De Krent. Radix, het beleidsplan voor de ontwikkeling van hedendaagse kunst in relatie tot het landschap. Paul van der Lee, denker van beroep, beschrijft daarin dat het goed zou zijn om een bepaald deel van de Achterhoek te bestemmen voor worteling van hedendaagse kunst. De rede waarin hij dit bepleit is hier niet samen te vatten. Daarmee zou ik de met beelden verluchtigde presentatie tekort doen. Ik dien u indien u geïnteresseerd bent te verwijzen naar een webstee: www.planradix.nl. In aanbouw maar je kunt er het plan lezen. Een pracht verhaal dat start met de Big Bang en dat na vele filosofische omzwervingen landt in de teruggevonden Hof van Eden. Een denklandschap. Het Boelekeerlspad, de nieuwe natuur nabij Zelhem. Vandaar dat ik uitkwam op dit vergezicht. In december verschijnt het eerste nummer van Landinwaarts. Het tijdschrift dat op organische wijze verslag wil doen van Radix. Rustig groeiend los van hype en doel. Leve de cultuur de zuurstof voor onze ziel.

Hans Mellendijk | de Gelderlander,  edities Achterhoek, 13 november 2010

De stille week | goede vrijdag

Tenebrae Responsoria

Nico Arts | Goede Vrijdag

Mag ik Uw gang begrijpen:

Gij zijt niet oud geworden;

voortijdig werd er ingegrepen

met arrestatie en processen.

Veroordeeld en terechtgesteld

op het toppunt van Uw leven.

Het werd de wreedste dag:

boven het benauwde land

werden licht en lucht onklaar.

Er was geen duur, de tijd stond stil;

ontledigd werd Uw laatste dag.

Uw Kruis werd opgericht

Uw armen strak gestrekt

in elke hand een nagel geslagen.

De schacht en de balken

getooid met Uw bloed.

Gij die U bereid verklaarde

het kruishout te aanvaarden

Gij hebt mij welgedaan. –

Mag ik mijn gang begrijpen:

waar de akker wordt geploegd

waar een kruisbeeld langs de weg

de tranen draagt van roest;

geef aan dit kruis Uw Zegen

opdat het troost geeft op mijn weg.

1.  Omnes amici mei | Zelenka

Omnes amici mei dereliquerunt me, et preavaluerunt insidiantes mihi: tradidit me quem diligebam: Et terribilibus oculis plaga crudeli percutientes, aceto potabant me. Inter iniquos projecerunt me, et non pepercerunt animae meae.

Al mijn vrienden hebben mij verlaten en zij die voor mij op de loer lagen hebben mij overmeesterd; hij, die ik liefhad, heeft mij verraden. Met verschrikkelijke Zij verstootten mij onder verdorvenen en hebben mijn leven niet ontzien. blikken hebben zij mij wreed geslagen, en gaven mij azijn te drinken.

2.  Velum templi scissum est | Zelenka

Velum templi scissum est: Et omnis terra tremuit: latro de cruce clamabat, dicens: Memento mei, Domine, dum veneris in regnum tuum. Petrae scissae sunt, et monumenta aperta sunt, et multa corpora sanctorum, qui dormierant, surrexerunt.

De voorhang van de tempel werd verscheurd: En de gehele aarde beefde: en de dief vanaf het kruis riep uit: Gedenk mij, Heer, wanneer u in uw koninkrijk komt. De rotsen werden opengespleten en de graven gingen open, en vele lichamen van heidenen die hadden geslapen, stonden op.

3.  Vinea mea electa | Poulenc

Vinea mea electa, ego te plantavi: quomodo conversa es in amaritudinem, ut me crucifigeres et Barrabam dimitteres. Sepivi te, et lapides elegi ex te, et ædificavi turrim.

O vineyard, my chosen one! I planted you: how are you changed from sweet to bitter,

to have crucified me and released Barrabas? I protected you; I have removed stones that could bother you and built a tower for your defense.

Ria Moons | bekentenis

nee, ik was er niet bij

toen hij door de straten liep,

gebogen onder ons kruis

dat niet te tillen was.

ik hoorde niet het schreeuwen

om Barabbas. het joelen toen

er boven zijn gedoornde hoofd

koning der Joden kwam te staan.

was ik er wel geweest

wat had ik dan gedaan?

had ik weggekeken,

meegehoond, of gejammerd

om dat onverdraaglijk lijden.

zou ik hebben geprobeerd

dit lot te keren?

had ik hem helpen dragen?

ik denk dat ik alleen en stil

stiekem naar huis zou zijn gegaan,

vurig hopend dat ik ergens

toch nog

een vogel

zou horen zingen. 

4.  Tamquam ad latronem existis | Zelenka

Tamquam ad latronem existis cum gladiis comprehendere me cottidie apud vos eram in templo docens et non me tenuistis et ecce flagellatum ducitis ad crucifigendum

Jesus said to the crowds, "Have you come out with swords and clubs to arrest Me as you would against a robber? Every day I used to sit in the temple teaching and you did not seize Me.

5.  Tenebrae factae sunt | Poulenc

Tenebrae factae sunt, dum crusifixissent Jesum Judaei: Et circa horam nonam exclamavit Jesus voce magna: Deus meus, ut quid me dereliquisti? Et inclinato capite, emisit spritum. Exclamans Jesus voce magna, ait: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum.

Duisternis kwam over het land toen de joden Jezus kruisigden: en rond het negende uur riep Jezus met luide stem: Mijn God, waarom hebt gij mij verlaten? En hij boog het hoofd en gaf de geest. Jezus riep met luide stem: Vader, in Uw handen beveel ik mijn geest

6.  Animam meam dilectam | Zelenka

Animam meam dilectam tradidi in manus iniquorum, et facta est mihi hereditas mea sicut leo in silva: Dedit contra me voces adversarius, dicens: Congregamini, et properate ad devorandum illum: posuerunt me in deserto solitudinis, et luxit super me omnis terra: Quia non est inventus qui me agnosceret, et faceret bene. : Insurrexerunt in me viri absque misericordia, et non pepercerunt animae meae.

Ik leverde mijn geliefde ziel over aan de zondaars en mijn nalatenschap werd mij tot een leeuw in het bos: Mijn vijand verhief zijn stem tegen mij en zei: verzamelt u en haast u hem te verslinden: zij brachten mij naar de woestijn der eenzaamheid en de gehele aarde weende over mij: Want er was niemand te vinden, die mij wilde kennen en mij goed wilde doen. Mannen zonder mededogen stonden tegen mij op en spaarden mijn leven niet.

Ankh Gussinklo | Maria’s kruisgang…

Een zwaard, zei hij,

een zwaard zou door mijn hart gaan…

Ach jongen, acht dagen was je pas

je werd besneden, ik voel het heden nog

je huilde de longen uit je lijfje

één kerfje maar het sneed me door de borst.

Nu lijd je dorst hier aan dit martelhout

het koude zweet breekt zich een baan

zwaard dat door mijn ziel zou gaan…

Al toen je twaalf was

wij jou niet konden vinden bij jouw klas

drie dagen en drie nachten in Jerusalem

de ziel onder de arm, tot eind’lijk wij jouw warme

jongensstem vernamen in de tempel

jouw lastig vragen aan de priesterkaste

’t was in mijn ogen vloeken in de synagoge

wie was hier ouder, jij mijn zoon of wij

Zelfs nu je aan dit martelwerktuig bent gekluisterd

toon jij je nog bezorgd om mij…

Hoe wist men eigenlijk

van die zwaardsteek in mijn ziel

o nee het viel niet altijd mee

bevallen ver van huis

die koude stal waar ik je baarde

toch was ’t of engelen de aarde kusten

toen je rustte aan mijn volle borst…

Strand van Tiberias, men vlocht het gras

tot kussens waarop we aan je voeten zaten

vis aten en brokken van je zelfgebroken brood

Vorige week nog op sabbát - zoals je op die ezel zat -

maar ‘k ving je ogen en die vreemde profetie 

ging mij opnieuw door merg en been.

Je boodschap heeft geen woord erom gelogen

geen druppel water bij de wijn

een martelblok, een stok, een spons azijn

mijn hart breekt in wel honderd stukken; je gaat dood

zwaard als een zijden draad boven ons beiden

jij buigt het moede hoofd, niets buigt het lot nog om.

Mijn God, waarom..?  Waartóe..?

7.  Tradiderunt me | Zelenka

Tradiderunt me in manus impiorum, et inter iniquos proiecerunt me, et non pepercerunt animæ meæ: Congregati sunt adversum me fortes: Et sicut gigantes steterunt contra me.  Alieni insurrexerunt adversum me, et fortes quæsierunt animam meam.

They delivered me into the hands of the impious, and cast Me out amongst the wicked, and spared not My life: The mighty gathered together against Me: And like giants, stood against Me. Strangers rose up against Me, and the mighty sought My life.

8.  Jesum tradidit impius                                    Zelenka

The wicked man betrayed Jesus to the chief priests and elders of the people. But Peter followed him afar off, to see the end. And they led him to Caiphas, the chief priest, where the Scribes and Pharisees were met together. But Peter followed him afar off, to see the end.

9.  Caligaverunt oculi mei | Zelenka

Caligaverunt oculi mei a fletu meo: quia elongatus est a me, qui consolabatur me: Videte, omnes populi, si est dolor similis sicut dolor meus. O vos omnes, qui transitis per viam, attendite et videte si est dolor similis sicut dolor meus.

Mijn ogen zijn verblind door mijn geween: omdat wie mij troostte, ver van mij verwijderd is: Zie, alle volkeren, of er een lijden is gelijk mijn lijden. O, gij allen die voorbijgaat, Wendt uw blik en ziet of er een lijden is gelijk mijn lijden.