Wilma Brouwer | Homo humus
Anna Wiersma | Jan Opdam
Foto's: Louis Radstaak
zaterdag 7 april 2012
Inmiddels Enghuizen, Hummelo
Ondertussen op Stille Zaterdag
De stille week | stille zaterdag
Tenebrae Responsoria
André
van Sabben | Gesualdo’s gezangen
Aan
lijden en sterven van Christus heb ik
getracht
in de menselijke stem een ontroering
aan te
brengen ingegeven door het hart.
De
lijdensweg en de dood van
hun
Koning dompelt geheel
Jerusalem
in diepe rouw.
Dat Hij
verrijst na 3 dagen
is
volgens de voorspelling
twijfelachtig
voor het volk.
Na Zijn
graflegging is alles
moeilijk
te verwerken, hoe
moet het
nu verder.
Het
levende water, de oorsprong
van
alles, is door Zijn kracht
opnieuw
gaan stromen.
Elke
hindernis overwint Hij,
zelfs
de duivel vlucht.
Twee
vrouwen zagen slechts
lendendoeken
in het graf liggen,
zij die
het leven doorgeven
hebben
de dood niet gevonden.
Hun
smart wordt omgezet
in
hoop, dit gebeuren gaat
hun
verstand te boven.
De adem
van mensen heeft in
klank
en woord, de droefenis over
Zijn
sterven, levend gezongen.
Sicut ovis ad occisionem ductus est, et dum male tractaretur, non aperuit os suum:
Traditus est ad mortem: Ut vivificaret populum suum. Tradidit in mortem animam suam, et inter iniquos reputatus est. Ut vivificaret populum suum.
He was led as a lamb to the slaughter, and while they treated him ill, he opened not his mouth: He was lead to his death: That his people might live. He gave up his soul to death, and was counted among the wicked. That his people might live.
2. Jerusalem, surge | Gesualdo
Arise, O Jerusalem, and stand on high; and behold the joy that shall come to you from your God.
3. Plange quasi virgo | Gesualdo
Plange quasi virgo, plebs mea: ululate, pastores, in cinere et cilicio: Quia veniet dies Domini magna, et amara valde. Accingite vos, sacerdotes, et plangite, ministri altaris, aspergite vos cinere.
Ween gelijk een maagd, mijn volk: Weeklaagt, herders, in zak en as: Want gekomen is de dag des Heren, groot en buitensporig bitter. Gordt u zich aan, gij priesters, en weent, gij dienaars van het altaar, bestrooit uzelf met as.
Helma
Snelooper | Levend water
vader
aan de
andere kant
in een ander
land
was deze
beker aan je voorbij gegaan
gif en
gram
maar je
dronk voor de lieve vrede
en
vleugellam,
uitgedroogd,
beschimpt en geslagen
hebben je
ogen mij gezocht
wilde je
wat vragen
heb ik mij
afgewend, verblind van angst
om je
aanraakbaarheid
kon ik
niet met je waken
was ik te
zwak om je te dragen
een
buitenstaander nam je kruis op
in het
laatste licht van de avond
en ik ben
een andere weg gegaan,
nalatig
vader
aangespoeld
aan de
andere kant
in een
ander land
heb ik
bedacht dat mijn overvloed aan tranen
jou toch
moet kunnen laven
zodat je
zult opstaan
zoals je
altijd hebt gedaan
bij het
allereerste licht
je zult
vragen: hoe gaat het, mijn deerntje
en je
raakt me aan
als een
vader
in de kom
van je arm
en vol
erbarmen
-want je
wilde altijd alleen maar geven-
schenk je
levend water
4. Recessit pastor noster | Gesualdo
Recessit pastor noster, fons aquae vivae, ad cuius transitum sol obscuratus est: nam et ille captus est qui captivum tenebat primum hominem: hodie portas mortis et seras pariter Salvator noster disrupit. Destruxit quidem claustra inferni, et subvertit potentias diaboli.
Our Shepherd is departed, the fount of living water, at whose passing the sun was darkened. For even he was made captive who was holding captive the first man. Today the gates of death and their bars as well our Savior has destroyed. Indeed He has destroyed the strongholds of the underworld and overthrown the powers of the devil.
5. O vos omnes | Gesualdo
O vos omnes, qui transitis per viam, attendite, et videte: Si est dolor similis sicut dolor meus. Attendite, universi populi, et videte dolorem meum.
O gij allen die voorbij gaat, Wendt uw blik en ziet: Is er een lijden gelijk mijn lijden? Wendt uw blik, al gij volkeren, en ziet mijn lijden.
6. Ecce quomodo moritur justus | Gesualdo
Ecce quomodo moritur Justus et nemo percipit corde. Viri justi tolluntur et nemo considerat. A facie iniquitatis sublatus est Justus et erit in pace memoria eius: in pace factus est locus ejus et in Sion habitatio eius et erit in pace memoria eius.
Behold how the righteous dies and no one takes notice. The righteous are taken away and no one pays attention. From facing iniquity the righteous is removed, and his memory will be in peace: his (resting) place is in peace and his dwelling place in Zion, and his memory will be in peace.
Dick
Molenaar |
ecce quomodo moritur
justus
als
het schor geschreeuwde volk
voldaan
zijn brood en pap opzoekt
is het
volksvermaak voorbij
het
spannend spel gespeeld
die het
goede deed
die
vriendschap smeedde
sloot ademloos
de mond
en boog
geknakt het moede hoofd
recessit
pastor noster
het licht
trekt zich terug
haar
hand strekt zich
en anderen
nemen af
het lijf
dat leed
brengen in
witte wade
maria’s
moederkind
naar het
woordloos niets
met stenen
slot vergrendeld
het licht
trekt zich terug
tot in de
nacht
hier wordt
verdriet
in een
verdroogde traan
verbeeld
de wanhoop
in muziek
op half
verlaagde toon gezet
een hele
eeuwigheid
maakt
plaats
voor de
gebroken tijd
het
licht trekt zich terug
tot in de
nacht
tot in de
tuin
tot in de
grot
en schuilt
hier
eindigt pijn
en
zal de
grote stilte
ook
zoete
rustplaats zijn
7. Astiterunt reges terrae | Gesualdo
Astiterunt reges terræ, et principes convenerunt in unum: Adversus Dominum, et adversus Christum eius. Quare fremuerunt Gentes, et populi meditati sunt inania?
The kings of the earth stood up, and the princes met together: Against the Lord, and against His Christ. Why have the Gentiles raged, and the people devised vain things?
8. Aestimatus sum | Gesualdo
Aestimatus sum cum descendentibus in lacum: Factus sum sicut homo sine adjutorio
inter mortuos liber. Posuerunt me in lacu inferiori, in tenebrosis, et (in) umbra mortis
Ik ben geteld onder hen die afdalen in de put: Ik ben geworden tot een hulpeloos mens, vrij onder de doden. Zij hebben mij in de diepste put geworpen, in de duisternis, en in de schaduw van de dood.
9. Sepulto Domino | Gesualdo
Sepulto Domino, signatum est monumentum, volvente lapidem ad ostium monumenti,
ponentes milites, qui custodirent illum.
Having the Lord been placed in the tumb, the entrance was sealed with a rock and soldiers were left to watch over it.
Uit de oude doos | Vergezichten
Vergezichten
Op de herfstige zondagmiddag, een droog moment tussen de
regenbuien door, bevind ik me in een select gezelschap dat ter voorbereiding
van een beeld- en poëzieproject tussen Pasen en Pinksteren de route verkent op
landgoed Enghuizen. Beeldende kunstenaars van Het Web en dichters van De
Omsmeders herhalen hun samenwerking van voorjaar 2010, maar dan anders en
intensiever. Hoe, dat blijft nog even een verrassing. In ieder geval dienen we
plekken uit te zoeken waarmee we iets gaan doen.
Met Albert rij ik binnendoor via de Heidenhoek terug naar
huis. Langs de Halsche vloed, het Boelekeerlspad. We komen te praten over de verrassende
lezing ‘U bevindt zich hier’ die
we beide live misten maar dat in maart wel via het wereld wijde web tot ons
kwam. Het plan Radix. En besef de parallellen met het gesprek in De Krent.
Radix, het beleidsplan voor de ontwikkeling van hedendaagse kunst in relatie
tot het landschap. Paul van der Lee, denker van beroep, beschrijft daarin dat
het goed zou zijn om een bepaald deel van de Achterhoek te bestemmen voor
worteling van hedendaagse kunst. De rede waarin hij dit bepleit is hier niet
samen te vatten. Daarmee zou ik de met beelden verluchtigde presentatie tekort
doen. Ik dien u indien u geïnteresseerd bent te verwijzen naar een webstee: www.planradix.nl. In aanbouw maar je kunt er
het plan lezen. Een pracht verhaal dat start met de Big Bang en dat na vele
filosofische omzwervingen landt in de teruggevonden Hof van Eden. Een
denklandschap. Het Boelekeerlspad, de nieuwe natuur nabij Zelhem. Vandaar dat
ik uitkwam op dit vergezicht. In december verschijnt het eerste nummer van
Landinwaarts. Het tijdschrift dat op organische wijze verslag wil doen van
Radix. Rustig groeiend los van hype en doel. Leve de cultuur de zuurstof voor
onze ziel.
Hans Mellendijk | de Gelderlander, edities Achterhoek, 13 november 2010
vrijdag 6 april 2012
De stille week | goede vrijdag
Tenebrae Responsoria
Nico
Arts | Goede Vrijdag
Mag ik Uw gang
begrijpen:
Gij zijt niet oud
geworden;
voortijdig werd er
ingegrepen
met arrestatie en
processen.
Veroordeeld en
terechtgesteld
op het toppunt van Uw
leven.
Het werd de wreedste
dag:
boven het benauwde land
werden licht en lucht
onklaar.
Er was geen duur, de
tijd stond stil;
ontledigd werd Uw
laatste dag.
Uw Kruis werd opgericht
Uw armen strak gestrekt
in elke hand een nagel
geslagen.
De schacht en de balken
getooid met Uw bloed.
Gij die U bereid
verklaarde
het kruishout te
aanvaarden
Gij hebt mij welgedaan.
–
Mag ik mijn gang
begrijpen:
waar de akker wordt
geploegd
waar een kruisbeeld
langs de weg
de tranen draagt van
roest;
geef aan dit kruis Uw
Zegen
opdat het troost geeft
op mijn weg.
Omnes amici mei dereliquerunt me, et preavaluerunt insidiantes mihi: tradidit me quem diligebam: Et terribilibus oculis plaga crudeli percutientes, aceto potabant me. Inter iniquos projecerunt me, et non pepercerunt animae meae.
Al mijn vrienden hebben mij verlaten en zij die voor mij op de loer lagen hebben mij overmeesterd; hij, die ik liefhad, heeft mij verraden. Met verschrikkelijke Zij verstootten mij onder verdorvenen en hebben mijn leven niet ontzien. blikken hebben zij mij wreed geslagen, en gaven mij azijn te drinken.
2. Velum templi scissum est | Zelenka
Velum templi scissum est: Et omnis terra tremuit: latro de cruce clamabat, dicens: Memento mei, Domine, dum veneris in regnum tuum. Petrae scissae sunt, et monumenta aperta sunt, et multa corpora sanctorum, qui dormierant, surrexerunt.
De voorhang van de tempel werd verscheurd: En de gehele aarde beefde: en de dief vanaf het kruis riep uit: Gedenk mij, Heer, wanneer u in uw koninkrijk komt. De rotsen werden opengespleten en de graven gingen open, en vele lichamen van heidenen die hadden geslapen, stonden op.
3. Vinea mea electa | Poulenc
O vineyard, my chosen one! I planted you: how are you changed from sweet to bitter,
to have crucified me and released Barrabas? I protected you; I have removed stones that could bother you and built a tower for your defense.
Ria Moons | bekentenis
nee, ik
was er niet bij
toen hij
door de straten liep,
gebogen
onder ons kruis
dat niet
te tillen was.
ik hoorde
niet het schreeuwen
om
Barabbas. het joelen toen
er boven
zijn gedoornde hoofd
koning der
Joden kwam te staan.
was ik er
wel geweest
wat had ik
dan gedaan?
had ik
weggekeken,
meegehoond,
of gejammerd
om dat
onverdraaglijk lijden.
zou ik
hebben geprobeerd
dit lot te
keren?
had ik hem
helpen dragen?
ik denk
dat ik alleen en stil
stiekem
naar huis zou zijn gegaan,
vurig
hopend dat ik ergens
toch nog
een vogel
zou horen
zingen.
4. Tamquam ad latronem existis | Zelenka
Tamquam ad latronem existis cum gladiis comprehendere me cottidie apud vos eram in templo docens et non me tenuistis et ecce flagellatum ducitis ad crucifigendum
Jesus said to the crowds, "Have you come out with swords and clubs to arrest Me as you would against a robber? Every day I used to sit in the temple teaching and you did not seize Me.
5. Tenebrae factae sunt | Poulenc
Tenebrae factae sunt, dum crusifixissent Jesum Judaei: Et circa horam nonam exclamavit Jesus voce magna: Deus meus, ut quid me dereliquisti? Et inclinato capite, emisit spritum. Exclamans Jesus voce magna, ait: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum.
Duisternis kwam over het land toen de joden Jezus kruisigden: en rond het negende uur riep Jezus met luide stem: Mijn God, waarom hebt gij mij verlaten? En hij boog het hoofd en gaf de geest. Jezus riep met luide stem: Vader, in Uw handen beveel ik mijn geest
6. Animam meam dilectam | Zelenka
Animam meam dilectam tradidi in manus iniquorum, et facta est mihi hereditas mea sicut leo in silva: Dedit contra me voces adversarius, dicens: Congregamini, et properate ad devorandum illum: posuerunt me in deserto solitudinis, et luxit super me omnis terra: Quia non est inventus qui me agnosceret, et faceret bene. : Insurrexerunt in me viri absque misericordia, et non pepercerunt animae meae.
Ik leverde mijn geliefde ziel over aan de zondaars en mijn nalatenschap werd mij tot een leeuw in het bos: Mijn vijand verhief zijn stem tegen mij en zei: verzamelt u en haast u hem te verslinden: zij brachten mij naar de woestijn der eenzaamheid en de gehele aarde weende over mij: Want er was niemand te vinden, die mij wilde kennen en mij goed wilde doen. Mannen zonder mededogen stonden tegen mij op en spaarden mijn leven niet.
Ankh Gussinklo | Maria’s kruisgang…
Een
zwaard, zei hij,
een zwaard
zou door mijn hart gaan…
Ach
jongen, acht dagen was je pas
je werd
besneden, ik voel het heden nog
je huilde
de longen uit je lijfje
één kerfje
maar het sneed me door de borst.
Nu lijd je
dorst hier aan dit martelhout
het koude
zweet breekt zich een baan
zwaard dat
door mijn ziel zou gaan…
Al toen je
twaalf was
wij jou
niet konden vinden bij jouw klas
drie dagen
en drie nachten in Jerusalem
de ziel
onder de arm, tot eind’lijk wij jouw warme
jongensstem
vernamen in de tempel
jouw
lastig vragen aan de priesterkaste
’t was in
mijn ogen vloeken in de synagoge
wie was
hier ouder, jij mijn zoon of wij
Zelfs nu
je aan dit martelwerktuig bent gekluisterd
toon jij
je nog bezorgd om mij…
Hoe wist
men eigenlijk
van die
zwaardsteek in mijn ziel
o nee het
viel niet altijd mee
bevallen
ver van huis
die koude
stal waar ik je baarde
toch was
’t of engelen de aarde kusten
toen je rustte
aan mijn volle borst…
Strand van
Tiberias, men vlocht het gras
tot
kussens waarop we aan je voeten zaten
vis aten
en brokken van je zelfgebroken brood
Vorige
week nog op sabbát - zoals je op die ezel zat -
maar ‘k
ving je ogen en die vreemde profetie
ging mij
opnieuw door merg en been.
Je boodschap
heeft geen woord erom gelogen
geen
druppel water bij de wijn
een
martelblok, een stok, een spons azijn
mijn hart
breekt in wel honderd stukken; je gaat dood
zwaard als een zijden draad boven
ons beiden
jij buigt het moede hoofd, niets
buigt het lot nog om.
Mijn God, waarom..? Waartóe..?
7. Tradiderunt me | Zelenka
Tradiderunt me in manus impiorum, et inter iniquos proiecerunt me, et non pepercerunt animæ meæ: Congregati sunt adversum me fortes: Et sicut gigantes steterunt contra me. Alieni insurrexerunt adversum me, et fortes quæsierunt animam meam.
They delivered me into the hands of the impious, and cast Me out amongst the wicked, and spared not My life: The mighty gathered together against Me: And like giants, stood against Me. Strangers rose up against Me, and the mighty sought My life.
8. Jesum tradidit impius Zelenka
The wicked man betrayed Jesus to the chief priests and elders of the people. But Peter followed him afar off, to see the end. And they led him to Caiphas, the chief priest, where the Scribes and Pharisees were met together. But Peter followed him afar off, to see the end.
9. Caligaverunt oculi mei | Zelenka
Caligaverunt oculi mei a fletu meo: quia elongatus est a me, qui consolabatur me: Videte, omnes populi, si est dolor similis sicut dolor meus. O vos omnes, qui transitis per viam, attendite et videte si est dolor similis sicut dolor meus.
Mijn ogen zijn verblind door mijn geween: omdat wie mij troostte, ver van mij verwijderd is: Zie, alle volkeren, of er een lijden is gelijk mijn lijden. O, gij allen die voorbijgaat, Wendt uw blik en ziet of er een lijden is gelijk mijn lijden.
Abonneren op:
Posts (Atom)